Met jouw leerlingen de natuur in
Biodiversiteit ervaren en onderzoeken, daar waar het écht dichtbij komt, in de natuur van de Utrechtse Heuvelrug.
lesprogramma
Biodiversiteit Dichtbij
Wat is Biodiversiteit Dichtbij?
‘Biodiversiteit Dichtbij: maak kennis, maak verschil’ is een volledig verzorgd, gratis lesprogramma voor leerlingen van jaar 2-3 havo en vwo. Het programma is ontwikkeld in samenwerking tussen Stichting Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en Universiteit Utrecht. IVN Natuureducatie ondersteunt de ontwikkeling van het programma.
In dit programma maken leerlingen kennis met de rijkdom en kwetsbaarheid van biodiversiteit. Dit doen zij niet alleen in het klaslokaal, maar zij ervaren en onderzoeken dit in de natuur van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, op fietsafstand van de school.
In groepjes worden leerlingen ambassadeur van een soort, bijvoorbeeld een plant, vogel of paddenstoel en onderzoeken aan de hand van metingen zoals pH en lichtinval of de omgeving geschikt is voor hun soort. Ze maken kennis met ObsIdentify om soorten te identificeren en interacterende soorten te vinden. Terug in het lokaal werken ze hun bevindingen uit en presenteren op een poster de status van hun soort, uitdagingen en kansen. Zo ontdekken ze op een laagdrempelige manier welke factoren de lokale biodiversiteit beïnvloeden en hoe een onderzoekscyclus werkt.
Na afloop van het programma kunnen leerlingen vragen beantwoorden zoals:
- Wat bepaalt of een soort ergens kan leven?
- Hoe zijn soorten met elkaar verbonden in een ecosysteem?
- Waarom staat biodiversiteit onder druk en wat zijn de gevolgen?
- Wat kan ik zelf doen om biodiversiteit te bevorderen?
- Hoe doorlop ik een onderzoekcyclus?
Wat zit er in het programma?
- Een interactieve les op school (1 lesuur)
- Een excursie op de Utrechtse Heuvelrug (minstens 2 lesuren en 1 pauze)
- De locatie ligt op maximaal 15 minuten fietsafstand van de school.
- Indien het niet mogelijk is om de leerlingen naar de natuur te begeleiden, kan het programma ook in of rondom de school worden uitgevoerd.
- En afsluitende presentaties door de leerlingen (minstens 2 lesuren).
Het programma kan in 1 lesdag worden uitgevoerd of over 2 dagen worden verspreid.
Praktische informatie over het programma
-
Wie kan meedoen?
Het programma is geschikt voor alle leerlingen van jaar 2–3 havo en vwo van scholen in de gemeenten die op deze kaart zijn weergegeven.
Het lesprogramma sluit aan bij de kerndoelen voor het vak biologie, maar kan ook worden ingezet als een project of jaarafsluiting.
-
Wie zijn de begeleiders?
Biodiversiteit Dichtbij wordt volledig begeleid door enthousiaste studenten van de Universiteit Utrecht met kennis van biodiversiteit. Twee studenten per klas verzorgen de interactieve voorbereidende les, begeleiden de excursie en zijn aanwezig bij de afsluitende presentaties. Tijdens een onderdeel van de excursie kunnen landgoed- en terreinbeheerders de leerlingen meenemen over hun terrein en laten ze zien welke lokale vraagstukken er spelen. Alle studenten hebben een speciale training gevolgd om jouw leerlingen professioneel te begeleiden.
Ben jij een enthousiaste student en wil jij ook begeleider worden? Stuur ons dan een mailtje.
-
Wanneer kan het plaatsvinden?
Biodiversiteit Dichtbij kan plaatsvinden van maart tot en met oktober (met uitzondering van de zomervakantie), afhankelijk van de beschikbaarheid van begeleiders. Het programma start vanaf mei 2026, ter gelegenheid van het UU lustrum 390 jaar. Vanwege de planning van begeleiders en het aanvragen van toestemmingen vragen we scholen zich minimaal zes weken van tevoren aan te melden.
-
Wat zijn de kosten?
Dankzij de Universiteit Utrecht en Stichting Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug kunnen wij het lesprogramma kosteloos aanbieden aan scholen.
Aansluiting kerndoelen VO en lesstof biologie
Biodiversiteit Dichtbij sluit aan bij de volgende kerndoelen van het voortgezet onderwijs:
- 28. De leerling leert vragen over natuurwetenschappelijke, technologische en zorggerelateerde onderwerpen om te zetten in onderzoeksvragen, een dergelijk onderzoek over een natuurwetenschappelijk onderwerp uit te voeren en de uitkomsten daarvan te presenteren.
- 29. De leerling leert kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in sleutelbegrippen uit het gebied van de levende en niet-levende natuur, en leert deze sleutelbegrippen te verbinden met situaties in het dagelijks leven.
- 30. De leerling leert dat mensen, dieren en planten in wisselwerking staan met elkaar en hun omgeving (milieu), en dat technologische en natuurwetenschappelijke toepassingen de duurzame kwaliteit daarvan zowel positief als negatief kunnen beïnvloeden.
- 31. De leerling leert onder andere door praktisch werk kennis te verwerven over en inzicht te verkrijgen in processen uit de levende en niet-levende natuur en hun relatie met omgeving en milieu.
Biodiversiteit Dichtbij sluit goed aan op:
- Malmberg – Biologie voor jou 2/3B – Thema 6: Ecologie en duurzaamheid
- Noordhoff – Nectar 1B – Hoofdstuk 6: Je groene omgeving
Rol van de leerkracht
Tijdens de excursie blijft de leerkracht verantwoordelijk voor het gedrag en welzijn van de leerlingen. We horen het graag als er bijzonderheden zijn waar we rekening mee kunnen houden. Daarnaast vragen we de leerkracht om vooraf toestemming van ouders/verzorgers te regelen voor de excursie buiten school.
Vanwege de opstart van het project vragen we docenten die zich aanmelden voor het schooljaar 2025/2026 om bij te dragen door mee te denken over de inhoud en uitvoering (ca. 1 uur vooraf en 1 uur achteraf).
Vragen over Biodiversiteit Dichtbij of benieuwd naar de mogelijkheden?
Neem gerust contact met ons op. Stel je vraag over het lesprogramma door ons een mailtje te sturen.
Biodiversiteit Dichtbij is tot stand gekomen door een samenwerking tussen Stichting Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en Universiteit Utrecht. Het programma is ontwikkeld in het kader van de van het UU lustrum 390 jaar en zal vanaf mei 2026 beschikbaar zijn. IVN Natuureducatie ondersteunt de ontwikkeling van het programma.
Nieuws
Volkstuinvereniging De Doordouwers wordt 19e Zusterpark van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug
Tijdens het lustrumfeest ter viering van het 20-jarig jubileum is volkstuinvereniging De Doordouwers officieel benoemd tot het 19e Zusterpark van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Wethouder Linda Voortman en Melissa de ...
Read more about Volkstuinvereniging De Doordouwers wordt 19e Zusterpark van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug
Eerste deelfiets-hub voor recreatief gebruik op de Utrechtse Heuvelrug geopend
De deelfiets pakken wordt steeds makkelijker! We creëren herkenbare plekken waar je de Voi-deelfiets kunt nemen in het noordelijke deel van de Utrechtse Heuvelrug. Afgelopen vrijdag 22 mei werd het ...
Read more about Eerste deelfiets-hub voor recreatief gebruik op de Utrechtse Heuvelrug geopend
Sfeerverslag Blauwe Agenda Symposium 19 mei 2026
Tijdens het symposium Blauwe Agenda stond de impact van klimaatverandering op het watersysteem van de Utrechtse Heuvelrug centraal. Langere periodes van droogte en tegelijkertijd hevigere neerslag zorgen voor nieuwe uitdagingen ...
Read more about Sfeerverslag Blauwe Agenda Symposium 19 mei 2026