Hoe kunnen landbouw en natuur elkaar versterken? Studenten van de Universiteit Utrecht gingen op de Utrechtse Heuvelrug het veld in om te onderzoeken wat agroforestry kan betekenen voor natuur, bodem en landschap. In twee agroforestry-experimenten brachten zij bomen, kruiden en grassen nauwkeurig in kaart.
Agroforestry is een vorm van landbouw waarbij bomen worden gecombineerd met landbouwgewassen of veehouderij. Op de Utrechtse Heuvelrug wordt hiermee op verschillende plekken geëxperimenteerd. Voor de studenten van het vak Agroecology een mooie kans om hun kennis niet alleen uit de boeken, maar ook midden in het landschap toe te passen.
Gewapend met meetlinten, stokken en hun telefoon trokken de studenten het boerenland in. In groepjes legden ze een transect aan. Langs deze meetlijn brachten ze de bomen in kaart: welke soorten staan er, hoe hoog zijn ze, hoe dik zijn de stammen en hoe groot zijn de kronen? Ook beoordeelden ze de gezondheid van de bomen. Met de gegevens kunnen de studenten uiteindelijk ook berekenen hoeveel koolstof in de bomen is opgeslagen.
Ook de planten die tussen en onder de bomen groeien, werden niet vergeten. Op een aantal plekken langs het transect bekeken de studenten welke grassen en kruiden er groeien. Zo ontstaat een beeld van de vegetatiestructuur en de diversiteit op het perceel.
Waar landbouw en natuur elkaar raken
Voor het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug zijn dit soort onderzoeken interessant. De Heuvelrug bestaat namelijk niet alleen uit uitgestrekte bossen, heide en stuifzanden, maar tussen en rondom de natuurgebieden ligt ook een gevarieerd cultuurlandschap met landgoederen en boerenbedrijven. Juist op die overgangen in het landschap liggen kansen om verschillende functies – zoals landbouw en natuur – met elkaar te verbinden.
Agroforestry kan daar een rol in spelen. Bomen kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan meer structuur in het landschap, leefgebied bieden aan planten en dieren, koolstof opslaan en bijdragen aan een gezondere bodem, terwijl de grond tegelijkertijd agrarisch wordt gebruikt. Welke effecten dat in de praktijk heeft, vraagt om onderzoek. Door verschillende agroforestry-systemen te volgen en te meten ontstaat steeds meer kennis over wat wel en niet werkt en onder welke omstandigheden.
Leren in het landschap
Door studenten zelf in het landschap onderzoek te laten doen, ontstaat niet alleen nieuwe kennis. Ze ervaren ook hoe onderzoek er in de praktijk uitziet en welke vragen boeren en gebiedspartners tegenkomen. Zo wordt het landschap zelf een klaslokaal. Dit is precies de verbinding die het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug met de Onderzoeks- & Onderwijshub wil stimuleren: studenten en onderzoekers verbinden aan actuele vraagstukken uit het gebied.
De agroforestry-experimenten zijn daar een mooi voorbeeld van. Studenten leren niet alleen over agroecologie, maar dragen met hun metingen ook bij aan het beter begrijpen van het landschap waarin zij werken en studeren.
