Ben jij gefascineerd door de kleurrijke bezoekers in je tuin? Op woensdagavond 22 oktober 2025 organiseert Heuvelrugtuinen het gratis webinar ‘Heuvelrug vol Vlinders’, in samenwerking met De Vlinderstichting.

Tijdens dit interactieve webinar (20.00–21.30 uur) vertelt Lieveke Crombach alles over de vlinders die je op de Utrechtse Heuvelrug kunt tegenkomen. Je ontdekt hoe je je tuin aantrekkelijk maakt voor deze prachtige insecten en wat jij het hele jaar door kunt doen om ze te helpen. Wist je dat je in het najaar nog zo’n 15 verschillende dagvlinders kunt zien vliegen op de Heuvelrug?

Lieveke neemt je mee in:

• de levenscyclus van de vlinder – van eitje tot rups, pop en volwassen vlinder

• hoe je je tuin vlindervriendelijk maakt

• welke planten en schuilplekken vlinders nodig hebben in herfst en winter

• praktische tips om je tuin klaar te maken voor het nieuwe vlinderseizoen

Help de vlinders de winter door en geniet komend voorjaar van nóg meer vlinders in je tuin!

📅 Wanneer: woensdag 22 oktober 2025
🕗 Tijd: 20.00–21.30 uur
💰 Kosten: gratis
Meld je hier aan

We krijgen steeds vaker te maken met periodes van droogte én hevige hoosbuien. Dat zorgt voor overlast: overbelasting van het riool en lozingen in sloten en beken, minder schoon drinkwater en stress voor de natuur. Gelukkig is er een eenvoudige oplossing: regenwater benutten in de tuin!

Door de regenpijp van het riool af te koppelen en regenwater op te vangen in een regenton, besparen we drinkwater en helpen we de natuur. Afkoppelen is vaak in 20 minuten geregeld, maar veel inwoners durven de stap niet zelf te zetten. Daar komen onze afkoppelcoaches in beeld.

Afkoppelcoaches gezocht

In de gemeente Utrechtse Heuvelrug is een enthousiast team van vrijwilligers actief. Omdat er veel aanvragen binnenkomen, zoeken we versterking!

Ben jij handig en wil je 1 à 2 keer per maand een paar uur je dorpsgenoten helpen met het afkoppelen van regenpijpen of aansluiten van een regenton? Dan ben jij de coach die we zoeken!

De coaches werken per twee dorpen:

• Amerongen – Leersum
• Driebergen – Doorn
• Maarn – Maarsbergen

De gemeente zorgt voor een koffer met gereedschap én de benodigde materialen (zoals bocht, afsluitdop en slangpilaar). Er is geen vaste dag of tijd: je spreekt gewoon af wat jou uitkomt.

In oktober 2025 organiseren we weer een training Afkoppelcoach, met theorie en praktijk.

Interesse of vragen? Mail naar heuvelrugtuinen@dorpennatuur.nl of bel 06 209 447 44.

---

 

Waarom regenpijpen wél afkoppelen?

1. Voorkomen van overstort van vervuild rioolwater naar oppervlaktewater, want dat is slecht voor de natuur. Alleen al uit de kern van Amerongen komt zo’n 20 miljoen liter rioolwater per jaar in het oppervlaktewater terecht!
2. Waterzuivering is efficiënter met geconcentreerd rioolwater. Als het met veel regenwater wordt verdund, kunnen de zuiveringsbacteriën uitspoelen. Als er na de regen weer geconcentreerd rioolwater komt, zijn er niet genoeg bacteriën om het water goed te zuiveren.
3. Meer water in de grond bufferen is goed voor bomen en planten.
4. Opvang van regenwater voor hergebruik in een regenton bespaart drinkwater

Veelgehoorde bezwaren ontkracht

1. We krijgen meer problemen met het grondwater zoals water in de kelders. Nee, dat is niet zo. Afkoppelen van regenwater verhoogt het grondwater met slechts 1%. Met hevige stortbuien is regenwater wél problematisch voor het riool want die kan de hoeveelheid regenwater niet aan: overstort in de natuur, met alle chemicaliën, zware metalen, etc. Bij sommige huizen overstroomt dewc en straten worden rivieren. En die ene % kan belangrijk zijn voor de planten in de tuin.
2. Als je de regenpijp afkoppelt, is de doorvoer van het toilet niet voldoende. Nee, dat klopt (meestal) niet. Doorstroming is er altijd voldoende door gebruik van douche, wasmachine, vaatwasser, etc. Bij nieuwbouw zijn riool- en hemelwater gescheiden systemen, zonder verstoppingsproblemen. Bij huizen met een rieten kap mist de doorstroming van regenwater op het vuilwaterriool en dat werkt ook gewoon goed. Als er doorstroomproblemen zijn, dan is er iets mis met de riolering zelf: niet goed aangelegd of er is een verzakking/knik in de leiding ontstaan. Als dit niet wordt verholpen, dan is regenwater wellicht nodig voor de doorstroming, maar feitelijk is het lapwerk.
3. Zinken dakgoten moet je niet afkoppelen: Naar het effect van zink is veel onderzoek gedaan. Het komt erop neer dat zink een uitlogend materiaal is, wat inhoudt dat zinkdeeltjes van de dakgoot in de toplaag van de bodem komen. Een mogelijkheid is het coaten van de goot, maar dat is nog slechter voor het milieu omdat deze coating giftig chemisch materiaal is. Bij PVC is het nadeel dat er door slijtage deeltjes microplastic in de grond komen. Maar als je de regenpijp niet afkoppelt, komen deze deeltjes via de rioolwaterzuivering in het oppervlaktewater en uiteindelijk in de oceaan terecht, want de waterzuivering kan ze er niet uit halen. Zo heeft elk materiaal wel nadelen. Afkoppelen blijft de beste optie voor het milieu.
4. Mijn tuin is te klein voor al dat water: Op de Utrechtse Heuvelrug ligt (vooral ten noorden van de N225) zandgrond met een hele hoge waterdoorlaatbaarheid. Met andere woorden: het regenwater zakt snel weg.

In Heuvelrugtuinen bruist het van het leven. Om dat zichtbaar te maken, organiseerden we op 24 mei een Heuvelrugtuinsafari met bioloog Luc Hoogenstein. We bezochten vier tuinen en ontdekten hoeveel planten en dieren er te vinden zijn, gewoon dicht bij huis. Met deze safari’s willen we laten zien hoe inwoners met kleine aanpassingen hun tuin klimaat- en natuurvriendelijk hebben ingericht, en hoe iedereen daarmee kan bijdragen aan meer biodiversiteit op de Utrechtse Heuvelrug.

Elke vrijdag delen we een nieuwe video van een van de bezochte tuinen.

Deze week staan we stil bij de tuin van Sabine en Edwin uit Austerlitz. Zij legden zelf een prachtige vijver aan die barst van het leven: paddenvisjes, watersalamanders en libellenlarven. Hun vijver is een schoolvoorbeeld van hoe je een natuurlijke vijver kunt inrichten.

Sabine vertelt trots: “Ik geniet elke dag van alles wat er in en rond de vijver gebeurt.”

Bekijk hier de video

Deze reeks is tot stand gekomen in samenwerking met MN Media en De Groene Stad.

In Heuvelrugtuinen bruist het van het leven. Om dat zichtbaar te maken, organiseerden we op 24 mei een Heuvelrugtuinsafari met bioloog Luc Hoogenstein. We bezochten vier tuinen en ontdekten hoeveel planten en dieren er te vinden zijn, gewoon dicht bij huis. Met deze safari’s willen we laten zien hoe inwoners met kleine aanpassingen hun tuin klimaat- en natuurvriendelijk hebben ingericht, en hoe iedereen daarmee kan bijdragen aan meer biodiversiteit op de Utrechtse Heuvelrug.

Vanaf nu delen we iedere vrijdag een nieuwe video van één van de bezochte tuinen.

De eerste video staat nu online! We nemen je mee naar de tuin van Stefan en Anne uit Soest. Hun groene voor- en achtertuin zit vol leven: van rupsen en bijen tot allerlei andere dieren. Opvallend is dat ze nauwelijks onderhoud hoeven te doen én geen last hebben van droogte of wateroverlast.

Anne vertelt daarover: “Ik hoef echt maar heel weinig tijd te besteden aan de tuin, zeker vergeleken met buren die veel minder groen hebben. Ik laat de natuur haar gang gaan en dan valt het reuze mee.”

Bekijk hier de video

Wil je ook aan de slag met jouw tuin? Kijk voor tips en inspiratie op www.jouwheuvelrugtuin.nl. Daar kun je ook onze gratis online cursus volgen!

Deze reeks is tot stand gekomen in samenwerking met MN Media en De Groene Stad.

Wist je dat allerlei dieren zich verborgen houden in jouw tuin? Inwoners op en rondom de Utrechtse Heuvelrug leven bijvoorbeeld samen met veelvoorkomende dieren als de eekhoorn en de merel. Maar ook kunnen ze af en toe een vos of steenmarter in hun tuin spotten. Vorig jaar plaatsten Heuvelrugtuiniers voor een actie van de projecten Heuvelrugtuinen en Wild in je Achtertuin wildcamera’s in hun achtertuin. Het resultaat: een tijdelijke fototentoonstelling die laat zien wat er allemaal leeft in je achtertuin. De tentoonstelling reist langs verschillende gemeentehuizen op en rondom de Utrechtse Heuvelrug.

Wildcamera’s
200 inwoners op en rond de Utrechtse Heuvelrug kregen in 2023 een wildcamera in hun tuin. Vier weken lang legden die overdag én ’s nachts elke beweging vast. Zo konden deelnemers ontdekken welke dieren hun tuin gebruiken om te schuilen, eten of slapen. De wildcamera’s fotografeerden uiteindelijk 43 verschillende diersoorten, waarvan 15 soorten zoogdieren en 27 vogelsoorten. Veel geziene gasten waren de egel, muis, eekhoorn, vos en das. Van de vogels vlogen de merel, vink en houtduif het meest voorbij. Een deelnemer vertelt: “We zagen vooral konijnen en vogels, wat ons heeft geïnspireerd om meer planten, struiken en bomen in onze tuin te plaatsen. We willen echt iets doen voor de biodiversiteit en om dieren een fijne plek te geven.”

Fototentoonstelling
De fototentoonstelling toont zeven van de mooiste foto’s van deze dieren in de Heuvelrugtuinen. Deze reist sinds november 2024 door de provincie.

Vanaf dinsdag 2 september is de tentoonstelling te zien in de centrale hal van het gemeentehuis Woudenberg. Bezoekers kunnen de foto’s daar gratis bekijken tijdens de reguliere openingstijden van het gemeentehuis. Adres: Parklaan 1, 3931 KK Woudenberg

Daarna reist de tentoonstelling dit najaar verder langs de gemeentehuizen van Utrechtse Heuvelrug en De Bilt.

Over Heuvelrugtuinen
Heuvelrugtuinen is een initiatief van Nationaal Park Utrecht Heuvelrug, Natuur en Milieufederatie Utrecht en IVN Natuureducatie en wordt mede mogelijk gemaakt door de steun van diverse partners en sponsoren. Elke Heuvelrugtuin is goed voor de natuur en draagt bij aan voldoende drink- en grondwater. Doordat Heuvelrugtuinen zo natuurvriendelijk zijn, zijn ze beter bestand tegen hitte, droogte en wateroverlast. Zo maak je van jouw tuin een stukje Nationaal Park. Op dit moment zijn er 375 Heuvelrugtuinen, door de hele provincie. Jouw tuin ook omtoveren tot Heuvelrugtuin? Kijk dan op jouwheuvelrugtuin.nl.

Meer dan 600 bezoekers lieten zich zaterdag 28 juni inspireren door 61 Heuvelrugtuinen in de gemeenten Utrechtse Heuvelrug en Soest. De derde editie van de Open Heuvelrugtuinen Route trok mensen uit de hele regio en zelfs van ver daarbuiten, van Woerden tot Groningen. Een inspirerende én verbindende dag, waarin biodiversiteit, klimaatbestendigheid en ontmoeting centraal stonden. “Wat een aansprekend idee om inspiratie op te doen voor een echte Heuvelrugtuin!”, aldus een bezoeker.

Tuinen vol leven én verhalen

In totaal openden 38 tuinen op de Utrechtse Heuvelrug en 23 in Soest en Soesterberg hun poorten. Veel bezoekers bezochten meerdere tuinen, sommigen zelfs tien op één dag, en kwamen onderweg elkaar opnieuw tegen. Dat leidde tot leuke ontmoetingen: “Woon je ook in het dorp? Wat doe jij om van je tuin een Heuvelrugtuin te maken?”

Overal zoemden bijen en vlinders rond de bloemen, terwijl tuineigenaren met enthousiasme hun verhaal vertelden: een regenpijp die via een geultje water door de tuin laat stromen, of een egelhuisje dat al voor het tweede jaar op rij wordt bewoond. Eén van hen vertelde: “Ik plant alleen inheemse soorten, want daar zijn vlinders en bijen van afhankelijk.”

Meer dan tuinen

Naast groene inspiratie bood de dag ook volop cultuur, creativiteit en ontmoeting. Bezoekers luisterden naar gedichten en muziek, dronken koffie, proefden lokale honing en jam, kregen mini-biologielesjes of bladerden door tuinboeken op tafels. Kunst werd tentoongesteld, kennis uitgewisseld, en er werd veel gelachen.

In Soest en Soesterberg bleek ook de allereerste editie een succes. De rondleiding in de ochtend startte met meer dan 60 deelnemers. Onderweg werden diverse Heuvelrugtuinen en stukjes openbaar groen bezocht. Aan het eind kreeg iedereen een nestkast of plantje mee naar huis, klaar om zelf aan de slag te gaan.

Carolijn Selten, Dichter van de Heuvelrug, droeg in drie tuinen speciaal voor deze dag geschreven gedichten voor. Haar werk, onder meer over een gezonde bodem en de bij, raakte zichtbaar een snaar bij het publiek.

Een waardevol initiatief

Zonder de inzet van betrokken vrijwilligers uit beide gemeenten was deze dag niet mogelijk geweest. Zij zorgden voor warme ontvangst met koffie, presentaties, gratis stekjes en een grote glimlach. “Het gaat over tuinen, maar de ontmoetingen waren minstens zo waardevol,” aldus één van de organisatoren.

Ook bestuurders bezochten de route en onderstreepten het belang van vergroening door inwoners. Gijs de Kruif, directeur-bestuurder van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, en wethouder Anouk Haaxma bezochten samen diverse tuinen in gemeente Utrechtse Heuvelrug.

Gijs de Kruif (Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug): “Deze tuinenroute laat zien hoe je zelf bij kunt dragen aan een duurzaam en verbonden Nationaal Park. Kies bij het inrichten van je Heuvelrugtuin voor inheemse planten die je mooi vindt en waar je van geniet.”

Wethouder Anouk Haaxma (gemeente Utrechtse Heuvelrug): “We hebben de inwoners keihard nodig om de gemeente groen te houden.”

In gemeente Soest liep wethouder Aukje Treep mee met de ochtendrondleiding en was onder de indruk van het enthousiasme en de creativiteit van de deelnemers: “Niets is inspirerender dan een kijkje nemen in andermans tuin. Wat groeit en bloeit er goed? Ook ik heb mooie ideeën voor thuis opgedaan, samen met vele andere Soesters. De Heuvelrugtuinenroute is wat mij betreft bijzonder geslaagd!”

 

 

Doe ook mee!

De Open Heuvelrugtuinen Route is een initiatief van vrijwilligers, gemeente Utrechtse Heuvelrug, gemeente Soest, Stichting GoedVolk en het projectteam Heuvelrugtuinen (een samenwerking van IVN Natuureducatie, Natuur en Milieufederatie Utrecht en Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug).

Wil je volgend jaar ook je tuin openstellen? Of helpen als vrijwilliger? Laat het weten via:

• a.vanden.berg@nmu.nl (Soest)
• mirjamvanzweeden@gmail.com (Utrechtse Heuvelrug)

Meer informatie: www.jouwheuvelrugtuin.nl

Op woensdagmiddag 30 juli organiseren we bij De Buurtgarage in Rhenen een leuke zomeractiviteit voor kinderen: een creatieve workshop waarin kinderen hun eigen drinkwaterschaaltje knutselen én beschilderen!

Tijdens deze middag leren kinderen waarom water zo belangrijk is voor bijen, vlinders en andere insecten in de tuin – vooral op warme dagen. Ze gaan naar huis met een zelfgemaakt en kleurrijk drinkschaaltje dat meteen in de tuin gebruikt kan worden.

Praktische info:
📍 Locatie: De Buurtgarage, Rhenen
🕒 Datum: woensdagmiddag 30 juli van 13.00 tot 15.00 uur
👧 Leeftijd: ca. 6 t/m 10 jaar
💸 Deelname: gratis (vol = vol)
ℹ️ Meer informatie & aanmelden: https://spits-online.com/website/6853ff5c65758Q6rHzcnc9EKLntXjFS9f

Deze activiteit maakt deel uit van het project Heuvelrugtuinen, waarmee we samen met inwoners werken aan meer biodiversiteit in de regio. Een kleine actie als een drinkschaaltje kan al een groot verschil maken voor dorstige insecten!

Wist je dat allerlei dieren zich verborgen houden in jouw tuin? Inwoners op en rondom de Utrechtse Heuvelrug leven bijvoorbeeld samen met veelvoorkomende dieren als de eekhoorn en de merel. Maar ook kunnen ze af en toe een vos of steenmarter in hun tuin spotten. Vorig jaar plaatsten Heuvelrugtuiniers voor een actie van de projecten Heuvelrugtuinen en Wild in je Achtertuin wildcamera’s in hun achtertuin. Het resultaat: een tijdelijke fototentoonstelling die laat zien wat er allemaal leeft in je achtertuin. De tentoonstelling reist komende tijd langs verschillende gemeentehuizen op en rondom de Utrechtse Heuvelrug. 

Wildcamera’s

200 inwoners op en rond de Utrechtse Heuvelrug kregen in 2023 een wildcamera in hun tuin. Vier weken lang legden die overdag én ’s nachts elke beweging vast. Zo konden deelnemers ontdekken welke dieren hun tuin gebruiken om te schuilen, eten of slapen. De wildcamera’s fotografeerden uiteindelijk 43 verschillende diersoorten, waarvan 15 soorten zoogdieren en 27 vogelsoorten. Veel geziene gasten waren de egel, muis, eekhoorn, vos en das. Van de vogels vlogen de merel, vink en houtduif het meest voorbij. Een deelnemer vertelt: “We zagen vooral konijnen en vogels, wat ons heeft geïnspireerd om meer planten, struiken en bomen in onze tuin te plaatsen. We willen echt iets doen voor de biodiversiteit en om dieren een fijne plek te geven.”

Fototentoonstelling

De fototentoonstelling toont zeven van de mooiste foto’s van deze dieren in de Heuvelrugtuinen. Deze reist sinds november door de provincie. Bezoekers kunnen hem van 3 juni t/m 1 juli in het huis van de gemeente Rhenen bekijken. De fototentoonstelling is te zien in de centrale hal van het huis van de gemeente. Adres: Nieuwe Veenendaalseweg 75, 3911 MG Rhenen

Vanaf september reist de fototentoonstelling verder langs gemeente Woudenberg, Utrechtse Heuvelrug en De Bilt.

Over Heuvelrugtuinen

Heuvelrugtuinen is een initiatief van Nationaal Park Utrecht Heuvelrug, Natuur en Milieufederatie Utrecht en IVN Natuureducatie en wordt mede mogelijk gemaakt door de steun van diverse partners en sponsoren. Elke Heuvelrugtuin is goed voor de natuur en draagt bij aan voldoende drink- en grondwater. Doordat Heuvelrugtuinen zo natuurvriendelijk zijn, zijn ze beter bestand tegen hitte, droogte en wateroverlast. Zo maak je van jouw tuin een stukje Nationaal Park. Op dit moment zijn er 375 Heuvelrugtuinen, door de hele provincie. Jouw tuin ook omtoveren tot Heuvelrugtuin? Kijk dan op jouwheuvelrugtuin.nl