Wil jij van jouw tuin een écht thuis maken voor vogels? Op woensdagavond 25 februari 2026 organiseert Heuvelrugtuinen het gratis webinar ‘Vogels op de Utrechtse Heuvelrug’, in samenwerking metVogelbescherming Nederland. Het wordt een avond met een bevlogen verhaal!
Vogels gebruiken tuinen als plek om te eten, te schuilen en nestjes te maken. Tijdens dit interactieve webinar (20.00–21.30 uur) vertelt Timo Roeke je over de vogels in onze regio en leer je hoe je jouw tuin aantrekkelijk voor hen maakt. Ook krijg je tips zoals hoe je vogels helpt bij kou, warmte en schaarste en wanneer bijvoeren zinvol is. Daarnaast ontdek je welke struiken en bomen favoriet zijn bij vogels en geschikt zijn voor jouw tuin. Verder hoor je leuke weetjes, bijvoorbeeld over hoe je nestkastje optimaal wordt gebruikt. Zo geniet je straks, in elk seizoen, nóg meer van vogels in je tuin.
Na deze avond weet je:
Hoe de vogels op en rond de Utrechtse Heuvelrug leven en welke bomen en struiken je nú voor ze kunt planten.
Praktische tips over nestkastjes, bijvoeren en wat je kunt doen voor vogels bij kou of juist warmte.
De vogelsoorten die in onze regio voorkomen, welke daarvan het moeilijk hebben en wat je in je tuin kunt doen om ze te helpen.
Wanneer: woensdag 25 februari 2026 Tijd: 20.00–21.30 uur Kosten: gratis
Na dit webinar weet je precies hoe je van je tuin een écht thuis voor vogels maakt, zodat je dit voorjaar al volop kunt genieten van vogelbezoek in je tuin.
Op zaterdag 29 november is er in de Bilt de tweede openbare Heuvelrug-voorbeeldtuin aangelegd. En dat was niet zomaar een voorbeeldtuin, maar een hele grote.
Hiervoor hebben meer dan 25 bewoners oude kleren aangetrokken en hun handen vies gemaakt, om te helpen bij het aanplanten en zaaien van inheemse soorten. Dit zijn soorten die ook op de Utrechtse Heuvelrug aanwezig zijn. Zo zorgen we dat het Nationaal Park ook terug te zien is in onze steden en dorpen, en bieden we de natuur wat meer ruimte.
Er gingen afgelopen zaterdag meerdere mensen aan de slag onder begeleiding van lokale hovenier Rob van der Steen. Daarbij werd er, naast een gezellige kom soep, vooral hard gewerkt op het Zonneplein in de Bilt. Met mensen van jong en oud werd er aangeplant, gezaaid, gegraven en geharkt. Daarbij heeft burgemeester Haverkamp de eerste struik in de grond mogen zetten, en werd er voor het verdere werk goed doorgepakt door de bewoners zelf. Ook werd de regenpijp van de lokale kerk afgekoppeld en verbonden aan de aangelegde wadi. Indien mogelijk wordt ook de regenpijp van het aangrenzende flatgebouw ontkoppeld en naar de Planetentuin geleid.
Met het aanplanten van deze voorbeeldtuin zien mensen hoe mooi een wilde tuin kan zijn, wat het doet voor de natuur, en welke stappen zij zelf kunnen nemen om de natuur hun tuin binnen te halen.
Heuvelrugtuinvrijwilliger Sjoerd heeft zelf een zwak voor wilde bijen, maar in zijn tuin zijn het de vlinders die zijn kinderen het meest enthousiast maken. Om ze te blijven betrekken bij alles wat er vliegt en kruipt, probeert hij vlinders naar zijn tuin te lokken. Niet door massaal vlinderstruiken te planten, maar juist door te zorgen voor waardplanten: planten waar rupsen afhankelijk van zijn.
Het resultaat mag er zijn: de afgelopen jaren zag Sjoerd tientallen rupsen van onder andere witjes, kolibrievlinders, gehakkelde aurelia’s, atalanta’s, bont zandoogjes, sint-jacobsvlinders, tweekleurige uilen, koninginnepages en zelfs het zeldzame vlasbekuiltje en de helmkruidvlinder!
Huismoeder
Atalanta
Landkaartje
Veel van deze rupsen krijgen tijdelijk een plekje in zijn rupsenkast: een kastje met gaas en plexiglas waarin hij de rupsen verzamelt en, afhankelijk van hun soort, vrijlaat voor of na de popfase. Zo kunnen ze veilig uitgroeien tot vlinder.
Wist je dat…?
De meeste planten in Sjoerds tuin zijn waardplanten voor een beperkt aantal vlindersoorten. Maar één plant is een echte alleskunner: de brandnetel. Hier vond hij rupsen van atalanta, gehakkelde aurelia, landkaartje, donker brandnetelkapje, gamma-uil, gele tijger, witte tijger, bruine snuituil, volgeling en kleine beer. Ook kleinere vlindersoorten zoals de brandnetelbladroller en de bonte brandnetelmot voelen zich er thuis.
Om brandnetels onder controle te houden, staan ze bij hem in een paar potten in rustigere hoekjes van de tuin. Zo genieten de rupsen van hun favoriete plant, zonder dat de hele tuin wordt overgenomen.
Tip van Sjoerd: staar je niet blind op de meest bloeiende, exotische planten. Kies juist voor diversiteit en inheemse planten: zo maak je van je tuin een paradijs voor vlinders, rupsen én andere insecten.
En goed nieuws: het najaar is het perfecte moment om dit soort planten in je tuin te zetten. Ze slaan dan beter aan én je helpt rupsen nu alvast aan hun voedsel voor volgend jaar!
Afgelopen weekend hebben we samen met woningcorporatie NabijWonen, bewoners en enthousiaste vrijwilligers een plein in Doorn flink vergroend! Tuinontwerpster Frederike van der Kooij van Biodiversituin maakte een prachtig ontwerp waarin de wensen en het gebruik door bewoners centraal stonden.
Een groot deel van de stenen maakte plaats voor groen: inheemse vaste planten, struiken en bomen (Heuvelrugtuin-planten) geven het plein nu kleur en leven. Een deel van de oude bestrating kreeg een tweede leven als gestapelde bankjes langs de zandbak. Voor de kinderen is er ook gedacht aan speelplezier met een trampoline en zandbak, en het vertrouwde picknickbankje heeft natuurlijk een plekje behouden.
Before
After
Dankzij een nieuwe regenton kunnen bewoners in droge periodes het groen zelf water geven. Daarmee dragen we niet alleen bij aan een prettige leefomgeving, maar ook aan klimaatadaptatie: het plein kan nu beter omgaan met hevige regenval en hitte. Minder tegels betekent dat regenwater beter de grond in kan trekken, waardoor wateroverlast wordt voorkomen en het in de zomer minder heet wordt.
Before
After
Het was een gezellige en actieve dag, vol ontmoeting, samenwerking en vrolijke handen in de aarde. Het resultaat: een groen, kleurrijk en uitnodigend plein waar iedereen zich thuis voelt!
Before
After
Dit project is een samenwerking tussen het project Heuvelrugtuinen en NabijWonen en wordt mede mogelijk gemaakt door LIFE-IP Klimaatadaptatie.
Op zaterdag 15 november staken bewoners van de Schoolweg, Irenestraat en Beatrixstraat in Elst samen de handen uit de mouwen om hun voortuinen te vergroenen tijdens een speciale plantactie. Twintig huurders van Rhenam Wonen ontvingen die dag een inheems plantenpakket waarmee ze van hun tuin een echte Heuvelrugtuin maakten. De actie is een samenwerking tussen project Heuvelrugtuinen, woningcorporatie Rhenam Wonen en de gemeente Rhenen.
Met hulp van hovenier Ludwin van Halewijn en een enthousiaste groep vrijwilligers gingen bewoners aan de slag om tegels weg te halen, planten te zetten en hun tuin voor te bereiden op de winter. De pakketten bestonden volledig uit passende Heuvelrugplanten: soorten die goed zijn voor de biodiversiteit, regenwater vasthouden en bijdragen aan een groene, leefbare wijk.
Wieke van Veldhuizen, directeur-bestuurder Rhenam Wonen: “Het is mooi om te zien hoe bewoners samen hun straat groener maken. Als buren elkaar helpen met planten en tegels sjouwen, leer je elkaar vanzelf beter kennen. Zo groeit niet alleen het groen, maar ook de buurt zelf.”
De gemeente zorgde voor materiaal zoals kruiwagens en gereedschap en hielp bij het afvoeren van tegels en oude beplanting. Vrijwilligers deelden hun tuinkennis en hielpen bewoners op weg, zodat iedereen met plezier aan de slag kon.
“Kleine initiatieven zoals deze maken een groot verschil voor de leefomgeving,” wethouder Gert van Laar. “Het vergroenen van tuinen en straten is een mooie stap richting een duurzame en gezonde wijk.”
Na een ochtend hard werken is het resultaat meteen te zien: een buurt die er straks in het voorjaar mooier uitziet en waar iedereen trots kan zijn op wat ze als buren hebben bereikt.
Afgelopen zaterdag 1 november kleurde Soest een stukje groener dankzij de succesvolle tegelruilactie op drie locaties in de gemeente. Ondanks de regen kwamen inwoners vol enthousiasme tegels inleveren. Gewapend met regenpakken of tussen de buien door werden ze warm onthaald door vrijwilligers met koffie, iets lekkers én persoonlijk tuinadvies. Zo ontstonden er gezellige gesprekken en nieuwe buurtontmoetingen.
Ook de tegeltaxi draaide op volle toeren: maar liefst 23 inwoners maakten gebruik van deze service. In totaal werd 172 m² aan tegels opgehaald—voldoende om heel wat tuinen te veranderen in bloeiende, groene oases.
Met inheemse Heuvelrugtuinplanten, biologische bloembollen en handige tuintips gingen bewoners blij naar huis. De actie laat zien dat juist kleine aanpassingen in de tuin een groot verschil kunnen maken voor biodiversiteit en klimaat op de Heuvelrug.
Een groot dankjewel aan alle deelnemers en vrijwilligers die samen zorgden voor een extra groene dag in Soest!
Wist je dat allerlei dieren zich verborgen houden in jouw tuin? Inwoners op en rondom de Utrechtse Heuvelrug leven bijvoorbeeld samen met veelvoorkomende dieren als de eekhoorn en de merel. Maar ook kunnen ze af en toe een vos of steenmarter in hun tuin spotten. In 2023 plaatsten Heuvelrugtuiniers voor een actie van de projecten Heuvelrugtuinen en Wild in je Achtertuin wildcamera’s in hun achtertuin. Het resultaat: een tijdelijke fototentoonstelling die laat zien wat er allemaal leeft in je achtertuin. De tentoonstelling reist langs verschillende gemeentehuizen op en rondom de Utrechtse Heuvelrug.
Wildcamera’s 200 inwoners op en rond de Utrechtse Heuvelrug kregen in 2023 een wildcamera in hun tuin. Vier weken lang legden die overdag én ’s nachts elke beweging vast. Zo konden deelnemers ontdekken welke dieren hun tuin gebruiken om te schuilen, eten of slapen. De wildcamera’s fotografeerden uiteindelijk 43 verschillende diersoorten, waarvan 15 soorten zoogdieren en 27 vogelsoorten. Veel geziene gasten waren de egel, muis, eekhoorn, vos en das. Van de vogels vlogen de merel, vink en houtduif het meest voorbij. Een deelnemer vertelt: “We zagen vooral konijnen en vogels, wat ons heeft geïnspireerd om meer planten, struiken en bomen in onze tuin te plaatsen. We willen echt iets doen voor de biodiversiteit en om dieren een fijne plek te geven.”
Fototentoonstelling De fototentoonstelling toont zeven van de mooiste foto’s van deze dieren in de Heuvelrugtuinen. Deze reist sinds november 2024 door de provincie.
Vanaf zaterdag 1 november is de tentoonstelling te zien in de kunstgang van het gemeentehuis De Bilt. Bezoekers kunnen de foto’s daar gratis bekijken tijdens de reguliere openingstijden van het gemeentehuis. Adres: Soestdijkseweg Zuid 173, 3721 AB Bilthoven
Over Heuvelrugtuinen Heuvelrugtuinen is een initiatief van Nationaal Park Utrecht Heuvelrug, Natuur en Milieufederatie Utrecht en IVN Natuureducatie en wordt mede mogelijk gemaakt door de steun van diverse partners en sponsoren. Elke Heuvelrugtuin is goed voor de natuur en draagt bij aan voldoende drink- en grondwater. Doordat Heuvelrugtuinen zo natuurvriendelijk zijn, zijn ze beter bestand tegen hitte, droogte en wateroverlast. Zo maak je van jouw tuin een stukje Nationaal Park. Op dit moment zijn er 400 Heuvelrugtuinen, door de hele provincie. Jouw tuin ook omtoveren tot Heuvelrugtuin? Kijk dan op jouwheuvelrugtuin.nl.
In De Bilt wordt binnenkort een nieuwe Heuvelrugvoorbeeldtuin aangelegd! De Werkgroep Biodiversiteit De Bilt heeft samen met de gemeente het initiatief genomen om in het park bij het Zonneplein een inspirerende, natuurlijke tuin te realiseren. Deze tuin laat zien hoe bewoners hun eigen tuin kunnen omtoveren tot een plek waar natuur alle ruimte krijgt.
De tuin wordt ingericht volgens het concept van Heuvelrugtuinen – een tuin die goed is voor insecten, vogels en andere dieren, maar ook aantrekkelijk is voor mensen. Er komt bloemrijk grasland, een stukje heide, een klein akkertje en struweel langs de randen. Ook wordt er gewerkt met reliëf om het terrein een natuurlijk karakter te geven.
Informatiebijeenkomst – zaterdag 1 november
Op zaterdag 1 november om 15.00 uur organiseert de Werkgroep Biodiversiteit De Bilt een informatiebijeenkomst op locatie. Iedereen is welkom bij de toekomstige voorbeeldtuin, in het park bij het Zonneplein (achter het gebouw van de Jehova Getuigen aan de Jupiterlaan). Tijdens de bijeenkomst wordt het ontwerp toegelicht en is er ruimte voor vragen en ideeën van omwonenden.
Een paar weken later, op zaterdag 29 november, gaan de handen uit de mouwen! Samen met buurtbewoners wordt de tuin dan aangeplant. Iedereen – van jong tot oud – kan meedoen.
Wil je graag aansluiten bij de plantdag? Stuur dan een berichtje naar m.grievink@ivn.nl.
Met deze voorbeeldtuin groeit het netwerk van Heuvelrugtuinen weer verder, en wordt ook in De Bilt zichtbaar hoe we samen kunnen zorgen voor meer biodiversiteit, natuur en water op de Utrechtse Heuvelrug.
Op zaterdag 1 november organiseert het project Heuvelrugtuinen samen met de gemeente Soest een feestelijke Tegelruilactie. Tussen 11.00 en 14.00 uur kun je bij drie locaties in Soest je oude tuintegels inleveren en ze direct omruilen voor inheemse planten, biologische bloembollen én gratis tuinadvies van ervaren vrijwilligers. Neem een foto van je tuin mee voor de beste tips! Let op: op=op.
Heb je meer dan 1 m² tegels om weg te doen? Geen probleem: de Tegeltaxi kan langskomen om de tegels bij je thuis op te halen. Zo maken we samen Soest groener, aantrekkelijker voor bijen en vlinders én beter bestand tegen hitte en wateroverlast.
Wethouder Aukje Treep: “Wegens succes laten we de Tegeltaxi weer rijden. Gaat u ook voor meer groen en haalt u uw tegels uit de tuin? We helpen u graag!”
Op Burendag, afgelopen 27 september, staken de bewoners van het Meidoornpad en de Jasmijnstraat in de Bilt de handen uit de mouwen om hun buurt groener te maken. Dat deden ze niet zomaar, maar in Heuvelrug-stijl. Door tuinen in te richten met streekeigen planten, halen ze letterlijk de Utrechtse Heuvelrug hun wijk in.
Samen aan de slag
Met hulp van gemeente De Bilt, woningcorporatie Woongroen en biologische kwekerij Bijenkans uit de Bilt werden tuinen omgetoverd tot een mini stukjes Heuvelrug. Onder genot van koffie en een broodje kwamen buurtbewoners samen om hun buurt een stukje groener te maken.
Er werden tientallen inheemse planten geplant, zoals dovenetel, veldsalie en kruipend zenegroen. Dat is goed nieuws voor vlinders, bijen en vogels die nu meer voedsel en schuilplekken vinden. Tegels maakten plaats voor planten. Zo kan het water makkelijker de grond in na een heftige regenbui en zal er dus minder water overlast zijn in de toekomst.
“Ik ben heel benieuwd hoe alles in het voorjaar eruitziet als alles gaat bloeien, op naar meer vlinders!” – inwoner van de Bilt
Zelf meedoen?
Wil jij ook een stukje nationaal park in je tuin? Je hoeft geen tuinexpert te zijn om mee te doen. Ook kleine tuinen en balkons kunnen vergroenen en bijdragen aan het nationaal park. Kijk op onze website hoe jij aan de slag kunt, met bijvoorbeeld een online cursus, plantenlijst met soorten die bijdragen aan de biodiversiteit en checklist waar je aan moet denken als je van jouw tuin een Heuvelrugtuin wilt maken.
Houd ook onze agenda in de gaten voor de andere vergroeningsacties, zoals in de Bilt dit najaar het aanleggen van een voorbeeld Heuvelrugtuin op het Zonneplein. Wil je meer leren over Heuvelrugtuinen of vind je het leuk om te helpen bij de aanleg van de tuin, neem contact op met m.grievink@ivn.nl.
Op zaterdag 15 november staken bewoners van de Schoolweg, Irenestraat en Beatrixstraat in Elst samen de handen uit de mouwen om hun voortuinen te vergroenen tijdens een speciale plantactie. Twintig huurders van Rhenam Wonen ontvingen die dag een inheems plantenpakket waarmee ze van hun tuin een echte Heuvelrugtuin maakten. De actie is een samenwerking tussen project Heuvelrugtuinen, woningcorporatie Rhenam Wonen en de gemeente Rhenen.
