Tweede Heuvelrugtuinsafari-video online: de tuin van Sabine en Edwin

In Heuvelrugtuinen bruist het van het leven. Om dat zichtbaar te maken, organiseerden we op 24 mei een Heuvelrugtuinsafari met bioloog Luc Hoogenstein. We bezochten vier tuinen en ontdekten hoeveel planten en dieren er te vinden zijn, gewoon dicht bij huis. Met deze safari’s willen we laten zien hoe inwoners met kleine aanpassingen hun tuin klimaat- en natuurvriendelijk hebben ingericht, en hoe iedereen daarmee kan bijdragen aan meer biodiversiteit op de Utrechtse Heuvelrug.

Elke vrijdag delen we een nieuwe video van een van de bezochte tuinen.

Deze week staan we stil bij de tuin van Sabine en Edwin uit Austerlitz. Zij legden zelf een prachtige vijver aan die barst van het leven: paddenvisjes, watersalamanders en libellenlarven. Hun vijver is een schoolvoorbeeld van hoe je een natuurlijke vijver kunt inrichten.

Sabine vertelt trots: “Ik geniet elke dag van alles wat er in en rond de vijver gebeurt.”

Bekijk hier de video

Deze reeks is tot stand gekomen in samenwerking met MN Media en De Groene Stad.

Volop kruisbestuiving tijdens Parkmakersparade 2025

Vijfde editie in het teken van thema ondergronds

Op vrijdag 5 september 2025 vond de vijfde editie van de Parkmakersparade plaats: de jaarlijkse dag voor kruisbestuiving tussen groene initiatiefnemers en partners in en om Utrecht. De parade trekt ieder jaar langs een aantal Zusterparken van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH), kleine en grote groene plekken die door bewoners worden gemaakt of beheerd. Zusterparken willen zich met elkaar én met de natuur van het Nationaal Park verbinden om samen één groot park te vormen.

Dit jaar stond de parade in het teken van het thema ondergronds. In elk Zusterpark werd een andere betekenis uitgelicht: van ondergronds leven, bodemsoorten, grondwaterstanden en natuurlijk groenbeheer tot de geschiedenis van waterlopen en vruchtbare grond, maar ook ‘ondergronds’ werkende mensen, die via guerilla gardening kansrijke plekken vergroenen.

De parade voerde langs uiteenlopende groene plekken, zoals De Tuinen van Tolsteeg en Park Bloeyendael tot de tuindersverenigingen Abstede en Stadion. Na een lunch in de kassen van Koningshof werd Janine Caalders officieel uitgeroepen tot beschermvrouwe van de Zusterparken. Na haar eerdere rol als beschermvrouwe van NPUH een logische stap. Janine roemde de beginselen en kracht van de Zusterparkenbeweging: “Maak plezier met elkaar en houd het licht qua organisatie.”

Bij Zusterpark NoordsePark brachten diverse Parkmakers een ode aan beeldend kunstenaar Hans van Lunteren, die dit voorjaar overleed. Hij was voor veel groene initiatiefnemers een inspiratiebron in het samenwerken met natuur, door de kracht van zaailingen te benutten.

Traditiegetrouw eindigde de Parkmakersparade op Zusterpark Rotsoord met een borrel, waar de kruisbestuiving in hoog tempo doorging. Een aantal nieuwe Zusterparken dient zich al aan. Zo groeit het netwerk en de verbinding tussen stad en Utrechtse Heuvelrug!

Lees meer over de Zusterparken op onze website: npuh.nl/zusterparken

Eerste Heuvelrugtuinsafari-video online: de tuin van Anne en Stefan

In Heuvelrugtuinen bruist het van het leven. Om dat zichtbaar te maken, organiseerden we op 24 mei een Heuvelrugtuinsafari met bioloog Luc Hoogenstein. We bezochten vier tuinen en ontdekten hoeveel planten en dieren er te vinden zijn, gewoon dicht bij huis. Met deze safari’s willen we laten zien hoe inwoners met kleine aanpassingen hun tuin klimaat- en natuurvriendelijk hebben ingericht, en hoe iedereen daarmee kan bijdragen aan meer biodiversiteit op de Utrechtse Heuvelrug.

Vanaf nu delen we iedere vrijdag een nieuwe video van één van de bezochte tuinen.

De eerste video staat nu online! We nemen je mee naar de tuin van Stefan en Anne uit Soest. Hun groene voor- en achtertuin zit vol leven: van rupsen en bijen tot allerlei andere dieren. Opvallend is dat ze nauwelijks onderhoud hoeven te doen én geen last hebben van droogte of wateroverlast.

Anne vertelt daarover: “Ik hoef echt maar heel weinig tijd te besteden aan de tuin, zeker vergeleken met buren die veel minder groen hebben. Ik laat de natuur haar gang gaan en dan valt het reuze mee.”

Bekijk hier de video

Wil je ook aan de slag met jouw tuin? Kijk voor tips en inspiratie op www.jouwheuvelrugtuin.nl. Daar kun je ook onze gratis online cursus volgen!

Deze reeks is tot stand gekomen in samenwerking met MN Media en De Groene Stad.

Samen werken aan een robuust natuurnetwerk in en rondom de Utrechtse Heuvelrug

De natuur op en rondom de Utrechtse Heuvelrug is op veel plekken versnipperd. Infrastructuur, recreatie en bebouwing maken het voor dieren moeilijk om zich veilig en vrij te verplaatsen van het ene naar het andere leefgebied. Dit heeft gevolgen voor de biodiversiteit en de veerkracht van ecosystemen. Daarom zetten Stichting Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH) en provincie Utrecht, in samenwerking met gebiedspartners, zich in voor voldoende en effectieve faunapassages voor veilige verplaatsing van dieren, meer betrokkenheid van de omgeving bij het verbinden van de natuur en meer kennis over de werking van faunapassages in de regio. We brengen daarom onder andere alle bestaande faunapassages, groot én klein, in kaart. 

Op 6 maart 2025 organiseerden het NPUH en provincie Utrecht een thematische bijeenkomst over natuurverbindingen op Landgoed de Horst in Driebergen. Verschillende gebiedspartners, zoals terreinbeherende organisaties, gemeenten, ProRail, Rijkswaterstaat, waterschappen en particuliere landgoedeigenaren kwamen samen om hun kennis te delen. Provincie Utrecht is momenteel bezig met het actualiseren van haar beleid rondom natuurverbindingen. Hiervoor is er door de provincie een inventarisatie gemaakt van faunapassages en van knelpunten langs de provinciale infrastructuur. Tijdens de bijeenkomst werden deze kaarten gedeeld, en kregen de aanwezigen de gelegenheid om hun kennis en inzichten te delen om de kaarten verder aan te scherpen. Er werd met veel enthousiasme gewerkt aan het toevoegen van kansen en het identificeren van knelpunten in het gebied. Ook werd helder dat een heel aantal al gerealiseerde faunapassages nog niet op deze overzichtskaart staan. 

Om die reden heeft NPUH aangeboden om de overzichtskaart met gerealiseerde faunpassages te actualiseren. De eerste versie van de overzichtskaart met gerealiseerde faunapassages staat nu online. De kaart is te bekijken via deze link. Het is belangrijk om een actuele kaart van de faunapassages te hebben, zodat er een helder overzicht bestaat van de huidige situatie en de nog gewenste natuurverbindingen beter kunnen worden geïdentificeerd. We vragen alle gebiedspartners om ontbrekende gerealiseerde faunapassages, of die in aanleg zijn, aan te leveren. Dit kan via de survey in de kaart of door een e-mail te sturen naar natuurverbindingen@npuh.nl. 

Dieren in jouw tuin: bezoek de reizende fototentoonstelling

Wist je dat allerlei dieren zich verborgen houden in jouw tuin? Inwoners op en rondom de Utrechtse Heuvelrug leven bijvoorbeeld samen met veelvoorkomende dieren als de eekhoorn en de merel. Maar ook kunnen ze af en toe een vos of steenmarter in hun tuin spotten. Vorig jaar plaatsten Heuvelrugtuiniers voor een actie van de projecten Heuvelrugtuinen en Wild in je Achtertuin wildcamera’s in hun achtertuin. Het resultaat: een tijdelijke fototentoonstelling die laat zien wat er allemaal leeft in je achtertuin. De tentoonstelling reist langs verschillende gemeentehuizen op en rondom de Utrechtse Heuvelrug.

Wildcamera’s
200 inwoners op en rond de Utrechtse Heuvelrug kregen in 2023 een wildcamera in hun tuin. Vier weken lang legden die overdag én ’s nachts elke beweging vast. Zo konden deelnemers ontdekken welke dieren hun tuin gebruiken om te schuilen, eten of slapen. De wildcamera’s fotografeerden uiteindelijk 43 verschillende diersoorten, waarvan 15 soorten zoogdieren en 27 vogelsoorten. Veel geziene gasten waren de egel, muis, eekhoorn, vos en das. Van de vogels vlogen de merel, vink en houtduif het meest voorbij. Een deelnemer vertelt: “We zagen vooral konijnen en vogels, wat ons heeft geïnspireerd om meer planten, struiken en bomen in onze tuin te plaatsen. We willen echt iets doen voor de biodiversiteit en om dieren een fijne plek te geven.”

Fototentoonstelling
De fototentoonstelling toont zeven van de mooiste foto’s van deze dieren in de Heuvelrugtuinen. Deze reist sinds november 2024 door de provincie.

Vanaf dinsdag 2 september is de tentoonstelling te zien in de centrale hal van het gemeentehuis Woudenberg. Bezoekers kunnen de foto’s daar gratis bekijken tijdens de reguliere openingstijden van het gemeentehuis. Adres: Parklaan 1, 3931 KK Woudenberg

Daarna reist de tentoonstelling dit najaar verder langs de gemeentehuizen van Utrechtse Heuvelrug en De Bilt.

Over Heuvelrugtuinen
Heuvelrugtuinen is een initiatief van Nationaal Park Utrecht Heuvelrug, Natuur en Milieufederatie Utrecht en IVN Natuureducatie en wordt mede mogelijk gemaakt door de steun van diverse partners en sponsoren. Elke Heuvelrugtuin is goed voor de natuur en draagt bij aan voldoende drink- en grondwater. Doordat Heuvelrugtuinen zo natuurvriendelijk zijn, zijn ze beter bestand tegen hitte, droogte en wateroverlast. Zo maak je van jouw tuin een stukje Nationaal Park. Op dit moment zijn er 375 Heuvelrugtuinen, door de hele provincie. Jouw tuin ook omtoveren tot Heuvelrugtuin? Kijk dan op jouwheuvelrugtuin.nl.

Dien nu je aanvraag in voor het NP Fonds Utrechtse Heuvelrug 2025

Particulieren, stichtingen en andere organisaties met projecten die ten goede komen aan natuur, landschap en cultuurhistorisch erfgoed kunnen een financiële bijdrage aanvragen bij het Nationaal Park Fonds (NP Fonds) Utrechtse Heuvelrug.

Aanvragen kunnen worden ingediend voor een bijdrage van 2.500 tot 25.000 euro per project. De uiterste indiendatum hiervoor is 26 oktober 2025.

Over het fonds

Het NP Fonds Utrechtse Heuvelrug is een initiatief van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Met de oprichting van het Fonds wil het park projecten die ten goede komen aan natuur, landschap en cultuurhistorisch erfgoed in het gebied een extra impuls geven.

Particulieren of bedrijven die zelf geen projecten uitvoeren maar deze wel willen ondersteunen, kunnen een bijdrage leveren aan het fonds als donateur. Zo worden de krachten gebundeld om ook in de toekomst van dit prachtige gebied te kunnen blijven genieten.

 

Doneer aan het NP Fonds       Vraag een financiële bijdrage aan

Europese uitwisseling in samenwerking met het Nationale Parken Bureau levert waardevolle inzichten op

In het kader van een Erasmus+ programma ontving Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug onlangs Gergely Kálmán, communicatiecoördinator bij het Duna-Ipoly Nemzeti Nationaal Park in Hongarije. Het bezoek maakte deel uit van een Europese uitwisseling, georganiseerd in samenwerking met het Nationale Parken Bureau. Tijdens deze uitwisseling bezocht Gergely vier nationale parken in Nederland: Nieuw Land, Utrechtse Heuvelrug, Weerribben-Wieden en Van Gogh Nationaal Park. 

Bezoekersmanagement natuur in stedelijk gebied
Centraal stonden onderwerpen als communicatie, natuureducatie en bezoekersmanagement in verstedelijkte natuurgebieden. Door kennis en ervaringen te delen deden beide parken nieuwe inzichten op in hoe natuur, landschap en erfgoed beter beschermd en ontwikkeld kunnen worden. Zowel in Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug als Nationaal Park Duna-Ipoly Nemzeti, dat vlak bij de Hongaarse hoofdstad Boedapest ligt.

Lokale initiatieven 

Tijdens meerdere presentaties én een duurzame fietstocht door de Heuvelrug kwamen diverse lokale initiatieven in beeld, waaronder het Hoeders van de Heuvelrug netwerk van ondernemers, dat zich inzet voor het behoud en de ontwikkeling van bijzondere landschappen en cultureel erfgoed. Ook het Europese MONA-project kwam uitgebreid aan bod: samenwerkingsgericht, met nadruk op modal shift en het stimuleren van duurzame recreatieve mobiliteit op de Utrechtse Heuvelrug en flankgebieden. Uitgelichte MONA‑deelprojecten waren onder meer het gezamenlijke visietraject met stakeholders en de ontwikkeling van ‘groene stations’, waarbij treinstations fungeren als duurzaam startpunt voor een bezoek aan het Nationaal Park, met als doel het autoverkeer in het gebied te verminderen om de recreatiedruk op de natuur te verlagen.  

De dag eindigde bij de dorpsmoestuin in Maarn, een inspirerend voorbeeld van een Heuvelrugtuin, waarbij biodiversiteit en lokale betrokkenheid hand in hand gaan. 

Eind september openen de Ontdekcentra van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug

Eind september opent het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH) twee Ontdekcentra, in Kasteel Groeneveld in Baarn en in Natuurgebied Kwintelooijen in Rhenen. In de ontdekcentra maken bezoekers op een interactieve manier kennis met het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en de omgeving van Groeneveld en Kwintelooijen. Je ontdekt er bijvoorbeeld hoe het landschap van de Utrechtse Heuvelrug is ontstaan, leert welke planten en dieren er leven in Kwintelooijen en rondom Kasteel Groeneveld en welke uitdagingen er spelen, maar er is nog veel meer te beleven.

Totstandkoming Ontdekcentrum Groeneveld

Op 15 juli werd de samenwerking met Kasteel Groeneveld gevierd. Tijdens het feestelijke moment hieven wethouder Hugo Prakke van de gemeente Baarn, directeur Gijs de Kruif van het NPUH en locatiemanager Anja Bon van Kasteel Groeneveld samen het glas op de totstandkoming van het Ontdekcentrum in Baarn. “Deze plek brengt educatie, voorlichting en natuurbeleving samen, ”aldus Gijs de Kruif. “Zo vergroten we de waardering voor het Nationaal Park en daarmee de bescherming van dit unieke gebied.” 

Inspiratie & interactie

In de ontdekcentra beleven bezoekers op een inspirerende en interactieve manier hoe zij zelf onderdeel zijn van de lokale omgeving. Ze vormen het vertrekpunt voor een andere kijk op de Utrechtse Heuvelrug met aandacht voor natuur, cultuurhistorie en de toekomst van het gebied, én voor de lokale verhalen van Kasteel Groeneveld en Natuurgebied Kwintelooijen. In plaats van alleen informatie te bieden, nodigen de Ontdekcentra uit tot verwondering, bewustwording en verbondenheid met de omgeving. 

Officiële opening

Eind september vindt de officiële opening plaats in aanwezigheid van betrokkenen en bestuurders. Vanaf dat moment zijn de Ontdekcentra gratis toegankelijk voor iedereen. Meer informatie hierover volgt later. Het Ontdekcentrum in Kasteel Groeneveld is gevestigd in de Linnenkamer. In natuurgebied Kwintelooijen bevindt het zich in hetzelfde gebouw als horecazaak House of Bird. De Ontdekcentra zijn een initiatief van Stichting Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, Stichting Voorlichting en Educatie Kwintelooijen en Staatsbosbeheer. 

Beleef nu verhalen van historische landgoederen in het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug via Utrecht Time Machine

Op 9 juli zijn op Landgoed Vollenhoven in de Bilt drie nieuwe verhalen van landgoederen, met bijbehorende routes, feestelijk gepubliceerd in Utrecht Time Machine (UTM). De verhalen maken deel uit van een pilot waarin verborgen verhalen achter cultuurhistorisch erfgoed in en rondom het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug worden onthuld.

Nieuwe routes

Tijdens de feestelijke opening verkenden de aanwezigen samen het verhaal en de route van Landgoed Vollenhoven via UTM. Daarnaast werden de andere twee nieuwe verhalen en routes over landgoed Zuylestein (gemeente Utrechtse Heuvelrug) en het Zeisterbos (gemeente Zeist) onthuld. 

Via de UTM-app worden wandelaars begeleid langs historische plekken, waar ze op locatie verhalen, kaarten, beelden en audiofragmenten ontdekken die het landschap tot leven brengen. Maar het erfgoed is ook online vanuit huis te ontdekken. De pilot biedt een inkijk in het verleden én geeft landgoedeigenaren de kans hun erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken.  

“Met deze routes slaan we een brug tussen het verleden en het heden,” zegt, prof. Toine Pieters, coördinator van UTM. “Erfgoed is meer dan monumenten en archieven. Het zijn ook de alledaagse sporen in het landschap, de alledaagse verhalen van iedereen die woonde en werkte in en rond de landgoederen. Deze routes helpen ons het onzichtbare zichtbaar te maken. We verbinden wetenschap, educatie en beleving op een unieke manier.” 

Tijdens de feestelijke opening sprak wethouder ’t Hart van gemeente De Bilt over het belang van het zichtbaar maken van dit erfgoed: “We hebben zoveel bijzondere plekken in onze gemeente en provincie. Het is ontzettend belangrijk dat we inwoners en bezoekers betrekken bij de geschiedenis van onze landgoederen en omgeving. En hoe meer mensen we nu enthousiast maken over ons verleden, hoe beter we kunnen zorgen dat al die mooie verhalen ook voor toekomstige generaties behouden blijven.”  

Geschiedenis

De vele landgoederen en buitenplaatsen, aangelegd door welvarende families vanaf de 17e eeuw, hebben een cruciale rol gespeeld in de ontwikkeling van de Utrechtse Heuvelrug. Ze dragen bij aan het behoud en de ontwikkeling van natuur, en het culturele erfgoed van de Utrechtse Heuvelrug. Door hun invloed op de ruimtelijke indeling en natuurbehoud zijn deze locaties belangrijk voor zowel de biodiversiteit als de geschiedenis van de regio.  

Achtergrond UTM

Dit project is ontstaan vanuit de samenwerking binnen de Onderzoeks- en Onderwijshub Utrechtse Heuvelrug. Binnen deze hub werken wetenschappers, studenten en stakeholders aan relevante vraagstukken uit de onderzoeksagenda van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, om zo bij te dragen aan de bescherming, het behoud en de ontwikkeling van natuur, landschap en erfgoed.  De routes werden eind maart 2025 opgeleverd met financiering van het ministerie van LVVN.

 

Verken de nieuwe verhalen via de app (te downloaden in de Apple App Store of Google Play Store) of de website van UTM.

Ruim 3.400 soorten geteld tijdens tweede Bioblitz in Zusterparken!

Van 22 mei t/m 21 juni vond de tweede Bioblitz in Zusterparken van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug plaats. En wat een succes! Samen met 15 zusterparken in Utrecht, Amersfoort en Veenendaal gingen we de uitdaging aan om in korte tijd zoveel mogelijk wilde planten- en diersoorten te spotten.

Het doel voor dit jaar was om 2025 soorten te vinden en dat is ruimschoots gelukt!

In totaal telden we samen:

  • 3.436 verschillende soorten

  • 38.509 waarnemingen

  • 2.390 enthousiaste waarnemers

Een prachtig resultaat, dankzij de inzet van vele natuurliefhebbers, inwoners, vrijwilligers en scholen.

Bekijk hieronder de infographic met alle hoogtepunten.
Meer gedetailleerde informatie en soortgegevens vind je hier.